To Kόσοβο στην δίνη του Νέου Ψυχρού Πολέμου

Η διαμάχη για την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου συνοδεύεται από μια μυθολογία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσιάζονται σαν προστάτες των Αλβανών που αφού “βοήθησαν” με τους βομβαρδισμούς του 1999 στην απελευθέρωση από τη σέρβικη καταπίεση, τώρα ολοκληρώνουν το έργο τους στηρίζοντας την ανεξαρτησία του Κοσόβου.

Από την άλλη μεριά, η Ρωσία εμφανίζεται σαν προστάτιδα δύναμη των ομόδοξων Σέρβων που βάζει βέτο για την αναγνώριση του Κοσόβου από τον ΟΗΕ. Η πραγματικότητα είναι ότι ούτε οι Αμερικάνοι κόπτονται για τα δικαιώματα των Αλβανών, ούτε η Ρωσία για τα ιστορικά δίκαια της Σερβίας. Αντίθετα πάνω στη διαμάχη για το μέλλον του Κοσόβου διεξάγεται ένα σημαντικό επεισόδιο του “νέου ψυχρού πολέμου” μεταξύ Ρωσίας και Αμερικής. Σέρβοι και Αλβανοί, αλλά και όσοι άλλοι μπλέκονται σ’ αυτούς τους ανταγωνισμούς κινδυνεύουν να γίνουν πιόνια των δύο μεγάλων δυνάμεων και τελικά να βγουν ούτως η άλλως χαμένοι.

Ο Νικόλας Ζηργάνος στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία δημοσίευσε ένα αναλυτικό ρεπορτάζ για το αποκαλούμενο “Μεγάλο Παιχνίδι” των αγωγών που εξελίσσεται στα Βαλκάνια. Το γήπεδο πάνω στο οποίο παίζεται ο ανταγωνισμός είναι η μεταφορά των ενεργειακών αποθεμάτων, πετρελαίου και φυσικού αερίου, από τον Καύκασο στην Ευρώπη. Στη μια του μεριά αυτός ο ανταγωνισμός είναι το ποιος ελέγχει τα ίδια τα αποθέματα στον Καύκασο. Το επόμενο βήμα είναι ποιος ελέγχει και σε ποιο βαθμό τα Βαλκάνια, γιατί από εκεί περνάνε οι αγωγοί.

Ο νέος πρόεδρος της Ρωσίας, Μεντβέντεφ, έκανε επίσκεψη στη Σερβία λίγο πριν τις ρώσικες εκλογές όπου επιβεβαίωσε τη συμφωνία του αγωγού South Stream. Με αυτόν τον αγωγό σκοπεύουν να μεταφέρουν φυσικό αέριο της ρώσικης Gazprom στην Ιταλία όπου έχουν κάνει συμφωνία με την εταιρεία ENI. Ο Μεντβέντεφ εκτός από πρόεδρος της Ρωσίας είναι και πρόεδρος της Gazprom. Τα σχέδια για τον ένα κλάδο που θα καταλήγει στη νότια Ιταλία είναι να περάσει μέσω Βουλγαρίας και Ελλάδας. Ο άλλος κλάδος σχεδιάζεται να περάσει μέσω Σερβίας για να καταλήξει στη βόρεια Ιταλία. Οι συμφωνίες έγιναν με οικονομικά εξευτελιστικούς όρους για τη Σερβία, αφού η Ρωσία προσέφερε το γεωπολιτικό της “βάρος”.

Ο αγωγός South Stream ανταγωνίζεται τον αμερικάνικων συμφερόντων αγωγό AMBO που παίρνει το όνομά του από τις χώρες που σκοπεύει να διασχίζει, Βουλγαρία, Μακεδονία, Αλβανία για να περνάει στην Ευρώπη μέσω του αλβανικού λιμανιού της Αυλώνας. Οπως υπενθυμίζει ο Νικόλας Ζηργάνος, το 1999 κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών στο Βελιγράδι, ο βρετανός διοικητής του ΝΑΤΟ, Μάικλ Τζάκσον δήλωνε πως “θα θα παραμείνουμε (στρατιωτικά) στην περιοχή επί μακρόν γιατί πρέπει να εγγυηθούμε την ασφάλεια των ενεργειακών δρόμων προς την Ευρώπη”, ενώ ο υπουργός ενέργειας του Κλίντον, Μπιλ Ρίτσαρντσον, τόνιζε τη στρατηγική σημασία που έχει για τις ΗΠΑ η παράκαμψη των αγωγών που βρίσκονται σε ρώσικη επιρροή.

Αυτό που έχει αλλάξει από το 1999 είναι ότι η αμερικάνικη ηγεμονία σε παγκόσμιο επίπεδο έχει υποχωρήσει ενώ η ισχύς της Ρωσίας έχει κάνει βήματα μπροστά. Η επιρροή τους δεν είναι συγκρίσιμη, οι ΗΠΑ παραμένουν αδιαμφισβήτητο νούμερο 1 στην ιεραρχία του ιμπεριαλισμού. Ομως, λόγω της αποτυχίας τους στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, της κρίσης που έχει οξυνθεί σε φιλικά τους καθεστώτα όπως το Πακιστάν, αλλά και της οικονομικής τους αποδυνάμωσης, βρίσκονται πιο εκτεθειμένες. Αντίστοιχα η Ρωσία, λόγω της ανόδου της τιμής του πετρελαίου και της κρίσης των ΗΠΑ νιώθει πιο ικανή να βάλει πόδι στα Βαλκάνια.

Ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων δεν φέρνει ισορροπία στα Βαλκάνια. Αντίθετα κάνει πιο επικίνδυνη την κατάσταση. Η Σερβία διεκδικεί ότι θα κρατήσει τον έλεγχο της περιοχής στο Βόρειο Κόσοβο με κέντρο τη Μιτρόβιτσα όπου είναι πλειονότητα οι Σέρβοι. Η Ρωσία απειλεί ότι θα στείλει στρατεύματα στη Μιτρόβιτσα για να προστατεύσει τη Σερβία. Μια τέτοια εξέλιξη θα φέρει σε απόσταση αναπνοής στρατιώτες της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της ΕΕ από τις δύο πλευρές του συρματοπλέγματος. Σε εξέλιξη βρίσκεται η αντιπαράθεση για την αντιπυραυλική ασπίδα που απειλούν ότι θα εγκαταστήσουν οι ΗΠΑ σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, στοχεύοντας τη Ρωσία.

Η Ρωσία αντιμετωπίζει αυτό το σχέδιο ως απειλή, ενώ αυτές τις μέρες έχει κόψει για ακόμη μια φορά την παροχή φυσικού αερίου στην Ουκρανία, από όπου περνάει το μεγαλύτερο μέρος του αερίου με κατεύθυση την Ευρώπη. Σε ολόκληρο αυτό το “Μεγάλο Παιχνίδι” είναι φανερό ότι δεν υπάρχουν καλοί και κακοί. Υπάρχουν μόνο ισχυροί προστάτες που απειλούν να ματοκυλίσουν τα Βαλκάνια για τα δικά τους σχέδια και τα δικά τους συμφέροντα.