Οι μειονότητες γέφυρες κοινού αγώνα

Εννιά χρόνια πριν, όταν το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε τη Γιουγκοσλαβία, ήταν “της μόδας” μια αντίληψη που έλεγε ότι θα υπάρξει ένα θετικό αποτέλεσμα από τον πόλεμο, διότι η αλλαγή των συνόρων θα σταματήσει το μίσος ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς. Σήμερα, με τη νέα όξυνση της αντιπαράθεσης και την εμπλοκή όλων των μεγάλων δυνάμεων είναι φανερό πόσο ψεύτικη ήταν η υπόσχεση.

Οι ανταγωνισμοί των ισχυρών μετατρέπονται σε μίσος και εθνικιστική βία μεταξύ των απλών ανθρώπων. Σέρβων και Αλβανών στη Μιτρόβιτσα, Μακεδόνων και Αλβανών στα Σκόπια, όλων των γιουγκοσλαβικών εθνοτήτων για άλλη μια φορά στη Βοσνία. Το ίδιο προσπαθούν να μεταφέρουν και εδώ με τις απειλές για το όνομα της Μακεδονίας. Οι θεωρίες ότι οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις είναι ένας σύντομος δρόμος για τη φιλία των λαών αποδείχθηκαν παραμύθια. Αντίθετα, το μίσος και ο διαχωρισμός μεταξύ των απλών ανθρώπων είναι μια από τις πιο επικίνδυνες από τις επιπτώσεις του ιμπεριαλισμού.

Γι’ αυτήν την κατάσταση, αυτοί που φταίνε λιγότερο από όλους είναι οι καταπιεσμένες μειονότητες. Τα Βαλκάνια ήταν και είναι γεμάτα μειονότητες. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια πολυεθνική επικράτεια. Τα εθνικά κράτη που χαράχτηκαν στο χάρτη με βάση τους εθνικισμούς, τις “Μεγάλες Ιδέες” και τη βοήθεια των Μεγάλων Δυνάμεων δεν μπορούσαν να δημιουργήσουν “εθνικά καθαρές” περιοχές. Ο μόνος τρόπος για κάτι τέτοιο ήταν οι σφαγές, οι εθνικές εκκαθαρίσεις και η μαζική προσφυγιά. Ακόμη κι έτσι, δεν υπάρχει χώρα σήμερα στα Βαλκάνια που να μην έχει μία, δύο ή και περισσότερες μειονότητες.

Τα βαλκανικά κράτη έχουν παράδοση να ξεσπάνε όλη τους τη βία και την καταπίεση στις μειονότητες που έχουν μέσα στα σύνορά τους, αντιμετωπίζοντάς τες ως πράκτορες του εχθρού. Οι τούρκοι μειονοτικοί της Θράκης παραμένουν πολίτες δεύτερης κατηγορίας χωρίς δικαίωμα ούτε στον εθνικό τους προσδιορισμό. ΘύματαΣυμβαίνει πολλές φορές μια μειονότητα να γίνεται αφορμή για πόλεμο. Το 1922 η Ελλάδα εισέβαλε στη Μικρά Ασία με πρόσχημα τους Ελληνες της Σμύρνης, στην πραγματικότητα για να παίξει το παιχνίδι των Αγγλων. Στη δεκαετία του ‘50, την καταπίεση των Τουρκοκύπριων στην Κύπρο την πλήρωσαν και οι Ελληνες της Πόλης. Στη δεκαετία του ‘90, όλες οι εθνότητες στη Γιουγκοσλαβία έγιναν όμηροι και πιόνια στα χέρια του σέρβικου, του κροάτικου και των άλλων εθνικισμών.

Οι μειονότητες δεν είναι “πράκτορες” των ιμπεριαλιστών. Είναι τα θύματα. Οι μεγάλες δυνάμεις στήριξαν στα λόγια κατά καιρούς διάφορες μειονότητες, και στο τέλος τις άφησαν ακόμη πιο αδύναμες στο έλεος των αντιπάλων.

Υπάρχει όμως και μια διαφορετική παράδοση στα Βαλκάνια. Σε στιγμές που οι απλοί άνθρωποι δεν σήκωσαν τις εθνικές σημαίες αλλά τις σημαίες του αγώνα, βρέθηκαν να παλεύουν δίπλα δίπλα εργάτες κάθε εθνότητας και θρησκείας. Οι Σέρβοι και οι Αλβανοί εργάτες στα ορυχεία του Κοσόβου έδιναν μαζί σημαντικούς αγώνες ενάντια στο γιουγκοσλαβικό κράτος μέχρι και τη δεκαετία του ‘90. Στην αντίσταση ενάντια στη φασιστική κατοχή, στις γραμμές του ΕΛΑΣ πολέμησαν μαζί Ελληνες, Σλαβομακεδόνες, Εβραίοι και αλβανοί Τσάμηδες. Η εβραϊκή κοινότητα σφαγιάστηκε από τους Ναζί, οι Τσάμηδες εκδιώχθηκαν με μανία από τις δυνάμεις του “εθνικού” ΕΔΕΣ και αναγκάστηκαν να καταφύγουν στην Αλβανία. Σλαβομακεδόνες πήραν μέρος και στον Εμφύλιο και κατέληξαν από την άλλη μεριά των συνόρων μαζί με όλους τους μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού.

Το αντιπολεμικό κίνημα έχει να παίξει αυτό το ρόλο σήμερα. Να ενώσει τους απλούς ανθρώπους, εργάτες και νεολαία από κάθε εθνότητα και από κάθε πλευρά των συνόρων. Ούτε ο ιμπεριαλισμός, ούτε ο εθνικισμός είναι λύση απέναντι στην εθνική καταπίεση. Λύση είναι οι κοινοί αγώνες που δείχνουν στην πράξη ότι οι απλοί άνθρωποι δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν μεταξύ τους.